Werken in en rond de I Tjing
Een gecureerd overzicht van de boeken, manuscripten en werken die de I Tjing dragen — van de kerntekst en de klassieke commentaren tot vertalingen, wetenschap, en de echo's in literatuur, muziek en film. Gecureerd op wat ertoe doet, eerlijk over herkomst; elke ingang noemt z'n bron.
In dit overzicht
- Werken
- 31
- Categorieën
- 9
Begin hier
Een korte essentiële ruggengraat — de werken die er het meest toe doen vóór het bredere veld.
De Tien Vleugels (Yizhuan / 十翼)
De commentaarlagen die van een orakelboek een filosofisch werk maakten — waar de I Tjing over verandering zélf begint te spreken.
De klassieke commentaarlagen (o.a. de Grote Verhandeling) die de kerntekst tot filosofisch werk maakten; Strijdende Staten tot Han.Bekijk ↗I Tjing: het boek der veranderingen
De standaard Nederlandse editie van Wilhelms vertaling — voor de meeste Nederlandse lezers de eerste ingang tot de tekst.
Ankh-Hermes (2016), ISBN 9789020212969, 544 p.; de Nederlandse editie van Wilhelms klassieke vertaling, vertaald door A. Hochberg-van Wallinga en Albert Bodde.Mawangdui-zijdemanuscript
Een op zijde geschreven versie uit een Han-graf — met een andere hexagram-volgorde en eigen commentaren; het oudste substantiële afschrift dat we bezitten.
Op zijde geschreven Yijing-tekst uit graf 3 te Mawangdui (verzegeld 168 v.Chr.), opgegraven 1973; wijkt af in hexagram-volgorde en commentaren.Bekijk ↗Music of Changes
Baanbrekende pianocompositie die de I Tjing als toevalsprocedure gebruikt — het orakel als scheppingsmethode, niet als voorspelling.
Compositie voor piano; Cage bepaalde noten, duur en dynamiek via I-Tjing-toevalsoperaties.Bekijk ↗The I Ching, or Book of Changes
De vertaling die de I Tjing in het Westen bekend maakte — met Jungs voorwoord; nog altijd de meest gelezen editie.
Wilhelms Duitse vertaling (1924), Engels door Cary F. Baynes (Bollingen Series XIX, 1950), met voorwoord van C.G. Jung.The Man in the High Castle
Alternatieve-geschiedenisroman waarin de I Tjing zowel personage-keuzes als het schrijfproces stuurde — het orakel als verteller-achter-de-schermen.
Roman; Dick gebruikte de I Tjing om verhaalkeuzes te maken. Hugo Award 1963.Bekijk ↗The Yî King
De eerste grondige wetenschappelijke Engelse vertaling — filologisch, terughoudend, en nog altijd een ijkpunt.
Sacred Books of the East, deel XVI (Oxford). De eerste grote wetenschappelijke Engelse vertaling.Bekijk ↗Zhouyi (周易) — de kerntekst
De oudste laag: de kale hexagram- en lijnteksten uit de Zhou-tijd, vóór alle latere filosofie — het bot waar de rest omheen groeide.
De West-Zhou divinatiekern (hexagram- en lijnteksten) vóór de latere commentaren; de oudste laag van het werk.Bekijk ↗Zhouyi zhu (周易注) — het commentaar van Wang Bi
Het commentaar dat de I Tjing van waarzeg-getallen wegtrok naar betekenis en filosofie — eeuwenlang dé canonieke lezing.
Het 3e-eeuwse commentaar dat de Han beeld-en-getal-school verdrong; door de Tang-geleerde Kong Yingda tot standaard-editie gemaakt en eeuwenlang canoniek.Kerntekst
De oudste laag — de waarzegtekst zelf.
Zhouyi (周易) — de kerntekst
De oudste laag: de kale hexagram- en lijnteksten uit de Zhou-tijd, vóór alle latere filosofie — het bot waar de rest omheen groeide.
De West-Zhou divinatiekern (hexagram- en lijnteksten) vóór de latere commentaren; de oudste laag van het werk.Bekijk ↗Klassieke commentaren
De klassieke lagen die van een orakelboek een filosofisch werk maakten.
De Tien Vleugels (Yizhuan / 十翼)
De commentaarlagen die van een orakelboek een filosofisch werk maakten — waar de I Tjing over verandering zélf begint te spreken.
De klassieke commentaarlagen (o.a. de Grote Verhandeling) die de kerntekst tot filosofisch werk maakten; Strijdende Staten tot Han.Bekijk ↗Zhouyi zhu (周易注) — het commentaar van Wang Bi
Het commentaar dat de I Tjing van waarzeg-getallen wegtrok naar betekenis en filosofie — eeuwenlang dé canonieke lezing.
Het 3e-eeuwse commentaar dat de Han beeld-en-getal-school verdrong; door de Tang-geleerde Kong Yingda tot standaard-editie gemaakt en eeuwenlang canoniek.Manuscripten
Opgegraven afschriften die laten zien hoe de tekst circuleerde vóór 'ie vastlag.
Mawangdui-zijdemanuscript
Een op zijde geschreven versie uit een Han-graf — met een andere hexagram-volgorde en eigen commentaren; het oudste substantiële afschrift dat we bezitten.
Op zijde geschreven Yijing-tekst uit graf 3 te Mawangdui (verzegeld 168 v.Chr.), opgegraven 1973; wijkt af in hexagram-volgorde en commentaren.Bekijk ↗Fuyang Zhou Yi (bamboestroken)
Een Han-manuscript dat aan elke regel een praktisch voorteken plakt — een venster op hoe de tekst als daadwerkelijk waarzeg-handboek werd gebruikt.
Opgegraven uit het graf van Xiahou Zao (Shuanggudui bij Fuyang); 40 van de 64 hexagrammen bewaard, met een generiek voorteken toegevoegd aan elke regel.Shanghai Museum-bamboestroken (Zhou Yi)
Bamboestroken uit de staat Chu met een vroege versie van de kerntekst — een venster op hoe de tekst circuleerde vóór de canonisatie.
Chu-bamboestroken met een Zhou Yi-tekst uit de collectie van het Shanghai Museum (verworven 1994); een van de vroegste bekende afschriften.Vertalingen
Hoe de tekst andere talen binnenkwam.
I Tjing: het boek der veranderingen
De standaard Nederlandse editie van Wilhelms vertaling — voor de meeste Nederlandse lezers de eerste ingang tot de tekst.
Ankh-Hermes (2016), ISBN 9789020212969, 544 p.; de Nederlandse editie van Wilhelms klassieke vertaling, vertaald door A. Hochberg-van Wallinga en Albert Bodde.The I Ching, or Book of Changes
De vertaling die de I Tjing in het Westen bekend maakte — met Jungs voorwoord; nog altijd de meest gelezen editie.
Wilhelms Duitse vertaling (1924), Engels door Cary F. Baynes (Bollingen Series XIX, 1950), met voorwoord van C.G. Jung.The Yî King
De eerste grondige wetenschappelijke Engelse vertaling — filologisch, terughoudend, en nog altijd een ijkpunt.
Sacred Books of the East, deel XVI (Oxford). De eerste grote wetenschappelijke Engelse vertaling.Bekijk ↗I Ching: The Classic Chinese Oracle of Change
De Eranos-editie kiest voor de ruwe kernbetekenis van elk teken boven een vloeiende parafrase — dichter bij het beeld, verder van het advies.
De Eranos-vertaling; werkt met de kernbetekenissen van de Chinese tekens i.p.v. een gladde parafrase.I Ching: The Classic of Changes (Mawangdui)
De eerste volledige Engelse vertaling van de Mawangdui-teksten — maakt het oudste afschrift leesbaar naast de overgeleverde versie.
Eerste volledige Engelse vertaling van de Mawangdui-zijdemanuscripten, door een vooraanstaand sinoloog.The Classic of Changes: A New Translation of the I Ching as Interpreted by Wang Bi
Toont de I Tjing zoals Wang Bi 'm las — filosofisch, niet cijfermatig; de lezing die de Chinese traditie eeuwenlang stuurde.
Columbia University Press (1994); vertaalt de Yijing mét Wang Bi's 3e-eeuwse commentaar — de canonieke lezing die eeuwenlang standaard was.The Complete I Ching
Een vertaling die de klassieke Chinese commentaartraditie meeneemt, gemaakt door een vertaler uit die lijn zelf.
Vertaling vanuit het Chinees door een Taoïstisch geschoolde vertaler; uitgegeven door Inner Traditions.The Original Meaning of the Yijing: Commentary on the Scripture of Change
De eerste volledige Engelse vertaling van Zhu Xi's Song-commentaar — de neoconfucianistische lezing die eeuwenlang de examenstandaard was.
Columbia University Press (2020); eerste volledige Engelse vertaling van Zhu Xi's Zhouyi benyi ('Oorspronkelijke betekenis', voltooid 1188).The Yi River Commentary on the Book of Changes
Vertaalt het commentaar dat de I Tjing als morele en politieke filosofie las, niet als orakel — een sleuteltekst van de neoconfucianistische lezing.
Yale University Press (2019); Engelse vertaling van Cheng Yi's invloedrijke Song-commentaar (de Yichuan Yizhuan).Wetenschap
Studies die de tekst historisch en kritisch lezen.
Change: Eight Lectures on the I Ching
Acht heldere colleges die de structuur en het denken achter de tekst openen — een goede eerste wetenschappelijke ingang.
Acht colleges over de I Tjing door de sinoloog Hellmut Wilhelm (zoon van Richard); Bollingen.De I Tjing stap voor stap
Een helder Nederlands handboek dat je stap voor stap leert raadplegen en lezen — de meest praktische NL-ingang.
Uitgeverij AnkhHermes (2017), ISBN 9789020213515; een Nederlandstalig praktisch handboek dat het raadplegen van de I Tjing in zeven stappen leert (geen vertaling).I Tjing voor de 21e eeuw
Een eigentijdse Nederlandse hertaling en duiding — de I Tjing gelezen voor deze eeuw, niet als antiek orakel.
Kosmos Uitgevers, ISBN 9789021550077, 544 p. (4e druk 2011); een moderne Nederlandse interpretatie/commentaar op de I Tjing door Han Boering.Synchronicity: An Acausal Connecting Principle
Jungs essay dat de I Tjing inzet om 'betekenisvolle toeval' te denken — de brug waarlangs het orakel het Westerse psychologische denken binnenkwam.
Essay waarin Jung de I Tjing bespreekt als voorbeeld van betekenisvolle samenval; ook bekend van zijn voorwoord bij Wilhelm/Baynes.Teaching the I Ching (Book of Changes)
Een helder wetenschappelijk overzicht dat de vroege betekenissen, de opgegraven manuscripten en de moderne receptie samenbrengt — een goede tweede stap na de vertalingen.
Oxford University Press (2014), AAR 'Teaching Religious Studies'-reeks; overzicht van tekstreconstructie, manuscripten en moderne receptie.Bekijk ↗The Book of Changes (Zhouyi): A Bronze Age Document
Leest de kerntekst terug als bronstijddocument — historisch-kritisch, ontdaan van latere lagen.
Wetenschappelijke studie/vertaling die de Zhouyi als bronstijddocument leest; uitgegeven door Curzon.The Composition of the Zhouyi (proefschrift)
Het proefschrift dat de moderne datering van de kerntekst vestigde — de wetenschappelijke ruggengraat onder 'hoe oud is de I Tjing werkelijk?'.
Stanford-proefschrift (1983); 'textuele archeologie' die de compilatie van de kerntekst dateert op het laatste kwart van de 9e eeuw v.Chr.The Original Yijing (proefschrift)
Een baanbrekend proefschrift dat de kerntekst terugpelt naar zijn oudste taal — filologisch fundament voor al het latere onderzoek.
UC Berkeley-proefschrift (1985); context-kritische vertaling van de oudste Zhou-laag, met fonetische transcriptie, glossen en indexen.Unearthing the Changes: Recently Discovered Manuscripts of the Yi Jing and Related Texts
Brengt de opgegraven manuscripten samen in één band — het naslagwerk dat laat zien hoe de tekst vóór de canonisatie circuleerde.
Columbia University Press (2014); vertaalt en analyseert de opgegraven manuscripten (Shanghai Museum Zhou Yi, Wangjiatai Guicang, Fuyang Zhou Yi).Bekijk ↗Literatuur
Waar de I Tjing de poëzie en de roman binnengaat.
The Man in the High Castle
Alternatieve-geschiedenisroman waarin de I Tjing zowel personage-keuzes als het schrijfproces stuurde — het orakel als verteller-achter-de-schermen.
Roman; Dick gebruikte de I Tjing om verhaalkeuzes te maken. Hugo Award 1963.Bekijk ↗Indebted to Change: The Beggar Poet's I Ching
Een dichtbundel van precies 64 gedichten, één per hexagram — de I Tjing als vorm-gevende structuur, niet als orakel.
Resource Publications (Eugene, OR), ISBN 978-1725298316, 280 p.; 64 gedichten die één-op-één de 64 hexagrammen spiegelen. Structureel/thematisch geïnspireerd — níet via waarzegging gecomponeerd (bron: Loch Raven Review).Morale élémentaire
Een experimentele Franse dichtbundel waarvan de structuur op de 64 hexagrammen zou zijn gebouwd — de I Tjing als vorm-generator.
Bundel prozagedichten ('quennets'); gerapporteerd als gegenereerd via de 64 hexagrammen (géén roman, anders dan soms beweerd). Relatie te bevestigen (medium-zekerheid).Bekijk ↗The Marrying Maiden: A Play of Changes
Poëzie/theater dat de compositie letterlijk aan het orakel overlaat — de I Tjing als toevalsmotor, zoals Cage in de muziek.
Toneelstuk/gedichten strikt gecomponeerd via I-Tjing-toevalsoperaties (naast Mac Lows '5 biblical poems', 1954–55) — de dichterlijke parallel van Cage's methode.Bekijk ↗Muziek & kunst
Waar 'ie muziek en kunst binnengaat.
Music of Changes
Baanbrekende pianocompositie die de I Tjing als toevalsprocedure gebruikt — het orakel als scheppingsmethode, niet als voorspelling.
Compositie voor piano; Cage bepaalde noten, duur en dynamiek via I-Tjing-toevalsoperaties.Bekijk ↗Film
De tekst op het scherm.
Wisdom of Changes: Richard Wilhelm and the I Ching
Een documentaire over Richard Wilhelm en hoe de I Tjing het Westen bereikte — gemaakt door zijn kleindochter, dus van binnenuit verteld.
Documentaire (87 min) van Bettina Wilhelm, kleindochter van Richard Wilhelm, over zijn leven en zijn overbrenging van de I Tjing naar het Westen.Video
I Tjing Praktijk — YouTube-kanaal
Ons eigen kanaal met video-uitleg bij de I Tjing en de praktijk van het lezen.
Het eigen YouTube-kanaal van I Tjing Praktijk; hedendaagse video-uitleg bij de tekst en de praktijk.Bekijk ↗Dit overzicht groeit zorgvuldig. Nieuwe werken worden voorgesteld, tegen een bron gecheckt en pas dán toegevoegd — zodat de lijst verdedigbaar blijft in plaats van uitputtend.